Γιατί η Ελλάδα αντέχει καλύτερα όταν ακριβαίνει το χρήμα

Από το 2010, όταν η Ελλάδα μπήκε στην εποχή των Μνημονίων, μέχρι σήμερα, ο τρόπος με τον οποίο δανείζεται η χώρα έχει αλλάξει σημαντικά.

Από το 2010 έως το 2018 εφαρμόστηκαν τρία προγράμματα οικονομικής στήριξης, με συνολικά δάνεια περίπου 288,7 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκούς μηχανισμούς και το ΔΝΤ.

Σήμερα, η μεγάλη διάρκεια αυτών των δανείων έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά όταν τα επιτόκια στις διεθνείς αγορές ανεβαίνουν.

Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, τον Ιούνιο του 2026 το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν περίπου 357,6 δισ. ευρώ, με μέση διάρκεια 18,28 χρόνια. Το 100% του χρέους εμφανιζόταν με σταθερό επιτόκιο.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Όταν το χρήμα ακριβαίνει στις αγορές, η αύξηση των επιτοκίων δεν περνάει αμέσως σε ολόκληρο το ελληνικό χρέος.

Τα δάνεια του EFSF προς την Ελλάδα έχουν αποπληρωμές που φτάνουν μέχρι το 2070, ενώ τα δάνεια του ESM μέχρι το 2060. Στις 30 Ιουνίου 2026, το μέσο επιτόκιο των σχετικών δανείων ήταν 1,76% για τον ESM και 1,94% για τον EFSF.

Τι γίνεται όταν έρθει το φθηνό χρήμα;

Η Ελλάδα δεν είναι κλειδωμένη για πάντα στα σημερινά επιτόκια.

Όταν εκδίδει νέα ομόλογα, το κόστος του νέου δανεισμού διαμορφώνεται από τις συνθήκες της αγοράς εκείνη την περίοδο. Αν τα επιτόκια πέσουν, η Ελλάδα μπορεί να δανειστεί φθηνότερα στις νέες εκδόσεις.

Το παλιό χρέος, όμως, δεν αλλάζει αυτόματα επιτόκιο.

Έτσι, η Ελλάδα λειτουργεί με καθυστέρηση και προς τις δύο κατευθύνσεις: προστατεύεται περισσότερο όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν, αλλά επωφελείται σταδιακά όταν πέφτουν.

Καθώς παλιές υποχρεώσεις λήγουν και αντικαθίστανται από νέες, το φθηνότερο χρήμα περνάει σταδιακά στο συνολικό κόστος του χρέους.

Παράλληλα, η Ελλάδα προχωρά και σε πρόωρες αποπληρωμές. Τον Ιούνιο του 2026 συμφωνήθηκε η πρόωρη αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ δανείων του Greek Loan Facility.

Με απλά λόγια, τα Μνημόνια άφησαν στην Ελλάδα ένα πολύ μεγάλο χρέος, αλλά και ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: πολύ μεγάλη διάρκεια και περιορισμένη άμεση έκθεση στις μεταβολές των επιτοκίων.

Γι’ αυτό, όταν οι διεθνείς αγορές αναστατώνονται και το χρήμα ακριβαίνει, η επίδραση στην Ελλάδα δεν είναι άμεση σε ολόκληρο το χρέος. Και όταν έρθει μια περίοδος φθηνότερου χρήματος, το όφελος θα περνάει σταδιακά μέσω των νέων εκδόσεων και της αναχρηματοδότησης.

Πηγές: ΟΔΔΗΧ, European Stability Mechanism (ESM), European Financial Stability Facility (EFSF), Τράπεζα της Ελλάδος, Ευρωπαϊκή Επιτροπή.